Informatie tot 12 jaar
- Vooroordelen
- Zijn vooroordelen erg?
- Discriminatie
- Racisme
- Wat doet Ieder1gelijk?
- Wat kun jij doen?
Denk eens mee over ‘anders zijn’. Misschien ben jij wel eens gepest of ken je kinderen die gepest worden? Bijvoorbeeld omdat ze rood haar hebben of een donkere huidskleur. Of omdat ze een bril dragen of niet de ‘goede’ kleren of sportschoenen. Kinderen worden gepest omdat ze zogenaamd anders zijn. Maar wat is ‘anders zijn’? Anders dan wie, anders dan wat? Iedereen is anders. En daarom is anders heel gewoon! Je kunt iemand aardig vinden, of niet zo aardig. En je kunt dezelfde mening hebben als iemand anders, of dezelfde spelletjes leuk vinden, maar je kunt daarin ook verschillen. Dat is helemaal niet erg. En soms is iets juist extra leuk of spannend omdat het verschilt van wat jij gewend bent. Als je bij iemand anders gaat spelen is het toch juist leuk dat zij andere limonade, andere hapjes en andere spelletjes hebben? Zo is het ook met mensen. Omdat iedereen anders is, is het leuk en verrassend om met elkaar te praten, te spelen, te sporten en te werken. Zo leer je elkaar kennen en kun je ook kijken of je iemand aardig of leuk vindt.
Vooroordelen
Maar soms kijken mensen helemaal niet naar of ze iemand aardig vinden of niet. Ze vinden direct dat die persoon zus of zo is, zonder dat ze diegene kennen. Dat heet een vooroordeel. Bij een vooroordeel gaat het om een mening die je in je hoofd hebt zonder te weten of het eigenlijk wel zo is. Vaak gaat het dan om ideeën over een groep mensen en dan wordt er gedaan alsof alle mensen van die groep dezelfde eigenschap hebben. Meestal gaat het dan om een negatieve eigenschap. Voorbeelden van vooroordelen zijn uitspraken als: 'Nederlanders zijn gierig', 'Belgen zijn dom' of 'meisjes kunnen niet voetballen'. Soms lijkt een vooroordeel positief: 'zwarte mensen kunnen goed dansen'. Zo' n uitspraak is misschien aardig bedoeld, maar het klopt niet. Niet iederéén die zwart is, kan goed dansen. Vooroordelen, negatief of positief, zijn vaak gewoon niet waar.
Zijn vooroordelen erg?
Dat hangt er vanaf. Iedereen oordeelt wel eens zonder precies te weten of die mening ook klopt. Je kunt nu eenmaal niet alles weten of iedereen goed kennen. Maar het is wel belangrijk om na te denken over vooroordelen, want die kunnen heel vervelend zijn. Degene over wie het gaat staat eigenlijk buitenspel; mensen doen helemaal niet hun best om die persoon te leren kennen, want hun mening staat al vast. En dat doet pijn. Denk er maar over na hoe jij het zou vinden als anderen die jou helemaal niet kennen iets over jou zeggen wat niet waar is. En niet naar je luisteren als jij ze probeert duidelijk te maken dat het anders is dan ze denken. Daar kun je heel boos of verdrietig om worden. Vooroordelen kunnen dus pijn doen. Het is heel erg als je iemand oneerlijk gaat behandelen wegens een vooroordeel.
Discriminatie
Een vooroordeel, dus iets wat je over iemand denkt terwijl je eigenlijk helemaal niet weet of dat wel waar is, kan er namelijk voor zorgen dat je iemand ook anders behandelt. Een voorbeeld. Bij Tom in de klas is een nieuw meisje gekomen. Ze heet Jara en ze heeft rood haar. Tom wil niet naast Jara zitten of met haar spelen. Hij kent haar niet, maar volgens Tom zijn meisjes met rood haar hartstikke bazig. Nu, je snapt het al: rood haar en bazig zijn hebben natuurlijk niets met elkaar te maken. Tom heeft een vooroordeel over meisjes met rood haar en daarom doet hij anders tegen Jara dan tegen meisjes met een andere kleur haar. En dit voorbeeld laat zien wat discriminatie eigenlijk is. Discriminatie is: iemand ongelijk (dus anders dan anderen) behandelen, om iets wat er helemaal niets mee te maken heeft. Discriminatie gaat niet alleen om wat je bij voorbaat van iemand denkt, (want dat zijn vooroordelen), maar ook om hoe je die ander daarom behandelt.
De reden waarom iemand wordt gediscrimineerd heet 'discriminatiegrond'. In het voorbeeld is dat het rode haar van Jara. Je denkt bij discriminatie misschien het eerst aan het ongelijk behandelen of uitschelden van mensen met een donkere huidskleur of van mensen die in een ander land dan Nederland geboren zijn. Een voorbeeld daarvan is: een jongen mag niet naar binnen in het zwembad, alleen maar omdat hij in Marokko is geboren of omdat zijn ouders daar zijn geboren. Discriminatie om huidskleur of waar iemand (of de ouders van die persoon) geboren is, komt veel voor, maar er is ook discriminatie op andere gronden. Een paar voorbeelden daarvan: een meisje wordt niet toegelaten op de voetbalclub, omdat de trainer vindt dat ‘meisjes niet kunnen voetballen’. Of een klasgenoot mag niet meedoen, omdat hij een bril draagt. Kinderen kunnen op school gepest worden, omdat ze uit een andere plaats komen en 'anders' praten. Dat is allemaal discriminatie. Iedereen kan gediscrimineerd worden.
Racisme
Met racisme bedoelen we vooroordelen en discriminatie op grond van huidskleur of afkomst (waar de persoon of de ouders van die persoon vandaan komen). Maar het gaat nog iets verder dan vooroordelen of discriminatie; bij racisme gaat het niet alleen om denken dat een groep mensen ‘anders’ is en die groep daarom ongelijk behandelen, maar het gaat ook om het idee dat die groep mensen minder waard is. In de geschiedenis zijn verschillende voorbeelden te vinden. Er zijn mensen geweest met een lichte huidskleur die vonden dat mensen met donkere huidskleur minder waard zijn, er zijn mensen geweest die vonden dat Joden minder waard zijn. Denk maar aan de Tweede Wereldoorlog. Dat is allemaal niet waar: het is onzin. Mensen zijn mensen; iedereen is anders, maar iedereen is evenveel waard. Jammer genoeg kom je racisme nog steeds op verschillende manieren tegen: nare opmerkingen op straat, in de klas, scheldpartijen, gemene teksten op muren of zelfs in de vorm van geweld.
Discriminatie en racisme zijn in Nederland verboden. Dat staat in de wet. In artikel 1 van de Grondwet staat: “Allen die zich in Nederland bevinden worden in gelijke gevallen gelijk behandeld”. Het staat ook op verschillende andere plaatsen in de wet. Net als met alle andere wetten kunnen mensen gestraft worden als ze de wet overtreden. Dus ook voor discriminatie kunnen mensen boetes krijgen of zelfs gevangenisstraf. Daarnaast zijn er allerlei organisaties die hun best doen om vooroordelen tegen te gaan en discriminatie geen kans te geven. Ieder1gelijk, het Bureau Gelijke Behandeling Gelderland Zuid is er daar een van.
Wat doet Ieder1gelijk?
De medewerkers van Ieder1gelijk proberen zoveel mogelijk mensen aan het denken te zetten over vooroordelen en discriminatie, zodat het minder vaak voorkomt. Dat doen ze bijvoorbeeld door gastlessen op scholen te geven. Dat kan ook bij jou op school; vraag het aan je juf of meester als je wilt dat iemand van Ieder1gelijk ook bij jou in de klas komt. Daarnaast helpen ze mensen die met discriminatie te maken hebben en zoeken ze samen met hen naar de beste manier om dat te laten stoppen.
Wat kun jij doen?
Het is belangrijk om erover te praten en te laten merken wat je ergens van vindt. Dus als jij of een vriend, een vriendin of een klasgenoot wordt gediscrimineerd, probeer er dan wat van te zeggen en erover te praten met diegene die dat doet. Als dat lastig is, bijvoorbeeld omdat het veel grotere kinderen zijn die dat doen, ga dan naar iemand anders: een vriend of vriendin, een juf of meester, je vader of moeder of iemand anders die je vertrouwt. Je kunt ook contact opnemen met Ieder1gelijk.