Etnische profilering in Nederland

https://i.ytimg.com/vi/t8NBiSmFDKc/maxresdefault.jpg

 

Etnisch profileren, het is momenteel zonder twijfel een hot item. Zo werd er bij Pauw meerdere malen uitgebreid over gesproken en spendeerde Arjen Lubach een halve aflevering aan het onderwerp. Een paar maanden geleden kwam etnisch profileren in de spotlights te staan toen rapper Typhoon werd aangehouden omdat hij als getinte man in een ‘te dure’ auto zat. Daarna volgde een flink aantal bekende Nederlanders in zijn voetsporen. Ook keeper Kenneth Vermeer en kickbokser Remy Bonjasky kregen regelmatig te maken met politiecontroles, die op niets anders gebaseerd leken te zijn dan de combinatie van hun huidskleur  en te dure auto. Hierdoor aangevuurd deed een grote groep mensen met een andere etnische achtergrond zijn verhaal. Over hoe ze continu, zonder specifieke reden, werden aangehouden door de politie. Het is een probleem dat al langer speelt, maar dat de laatste maanden in het middelpunt van de aandacht staat.

Wat is etnisch profileren precies

Wat is etnisch profileren nu precies? Volgens Amnesty is er sprake van etnisch profileren als de politie gebruik maakt van overwegingen omtrent ras, huidskleur, etniciteit, nationaliteit, taal en religie bij opsporing en rechtshandhaving. Dit uit zich het duidelijkst in het aanhouden van personen vanwege hun huidskleur of etnische afkomt. Amnesty heeft er geen enkele twijfel over dat dit in ons land gebeurd. Op de website van Amnesty is het volgende te lezen: ‘Etnische minderheden worden in Nederland vaker onderworpen aan politiecontroles dan ‘witte’ Nederlanders. ‘Etnisch profileren’ is een vorm van discriminatie en daardoor in strijd met de mensenrechten. Het draagt bij aan een negatieve beeldvorming over etnische minderheden, schaadt de legitimiteit van de Nederlandse politie en is waarschijnlijk niet effectief voor de bestrijding van criminaliteit’. Uit verschillende artikelen in kranten en items in televisieprogramma’s blijkt dat een grote groep mensen meerdere malen per week staande worden gehouden zonder andere aanwijsbare reden dan hun etniciteit of huidskleur. Het is opvallend om te zien dat zelfs politiemensen met een andere etniciteit of huidskleur hier buiten werktijden vaak mee te maken krijgen. Sidney Mutueel, nota bene hoofdinspecteur, wordt met grote regelmaat staande gehouden. Mutueel noemt de houding van de agenten vaak buitengewoon respectloos en zegt dat de staande houdingen hem tot diep in zijn kern kwetsen.

https://www.amnesty.nl/sites/default/files/imagecache/medium/images/rapporten/1311_rap_etnprof.jpg

Tegengeluid

Het onderwerp heeft voor de nodige discussie gezorgd. Niet iedereen erkent etnisch profileren of beschouwt het als een kwalijke zaak. Vele vinden dat het handelen van de politie de laatste maanden onterecht in een kwaad daglicht wordt gesteld. Het veelvuldig aanhouden van mensen met een andere etniciteit of huidskleur komt volgens hen voort uit ervaring. Omdat de kans groter zou zijn dat mensen uit deze groep zich met criminele activiteiten bezighoud zou er geen sprake zijn van discriminatie. Oud-agent en Kamerlid Louis Bontes verwoordde deze gedachte buitengewoon helder toen hij werd geïnterviewd voor het Parool. ‘Natuurlijk speelt etniciteit bij die controles een rol, Het is nu eenmaal zo dat allochtonen vaker crimineel zijn dan autochtonen’. Misdaadverslaggever en oud-politieman John van den Heuvel noemde dit ‘etnisch profileren’ zelfs gewoon gezond verstand. In plaats van etnisch profileren sprak de politievakbond over crimineel profileren, omdat agenten hun beslissingen maken op basis van eerdere ervaringen en statistieken en niet op voordelen en discriminatie.

Afbeeldingsresultaat voor etnisch profileren john van den heuvel

 

Wel degelijk een groot probleem

Maar is dit te rechtvaardigen wanneer we de talloze voorbeelden zien van werkende en studerende Nederlanders (want dat zijn het, ook al hebben ze een andere etnische achtergrond of huidkleur) die stelselmatig worden aangehouden? Dit brengt namelijk een boel negatieve emoties en wantrouwen mee ten opzichte van de politie. Koser Kaya (D66) sprak over generaties Nederlanders die zich door etnisch profileren afkeren van de politie. ‘De politie is je beste vriend, maar voor veel Nederlanders is dat niet zo. De politie is er niet voor hen, maar tegen hen. Ook de uitkomsten van een onderzoek onder politiestudenten zet flinke vraagtekens bij de verklaringen van mensen als John van den Heuvel of Louis Bontes. De politiestudenten spreken namelijk over agenten die expliciet op bijvoorbeeld Marokkanen aan het jagen waren. Het gevolg van de werkwijze van de politie (hoe deze dan ook uitgelegd wordt) is dat mensen van allerlei etniciteiten hier behoorlijk onder lijden. Ze voelen zich vaak onterecht als criminelen behandeld en houden een behoorlijk zure nasmaak over aan het stelselmatig gecontroleerd te worden. De controles hebben in hun ogen veel weg van pesten en geven vaak het gevoel dat ze er in  Nederland eigenlijk helemaal niet bij horen.

Afbeeldingsresultaat voor etnisch profileren

Wat nu?

Het ontkennen van het bestaan van etnisch profileren, het goedpraten of het minimaliseren ervan, komt de geloofwaardigheid en betrouwbaarheid van de politie zeker niet ten goede. Sterker nog, deze reactie zal er zeker aan bijdragen dat er vanuit bepaalde etnische groepen met een schuin oog naar de politie gekeken wordt. Als jij wekelijks op weg naar je werk wordt aangehouden en i.p.v. een excuserende te houding te horen krijgt dat ‘buitenlanders’ nou eenmaal vaker criminelen zijn, dan zal je dat logischerwijs niet milder stemmen ten opzichte van de politie. Gelukkig gaan er ook vanuit de politie stemmen op die etnisch profileren wel erkennen en het ook als een probleem beschouwen. Plaatsvervangend Korpschef Ruud Blik ontkent dat het een structureel probleem is, maar beaamt tenminste wel dat het vaak voortkomt en dat het iets is waar aan gewerkt moet worden. “Etnisch profileren dat deugt niet, dat is niet professioneel, het werkt ook niet en het ondermijnt het vertrouwen van burgers in de politie. Dan verniel je wel een relatie. Ik zie ook gebeuren dat er bepaalde bevolkingsgroepen zijn, dat die groepen in die wijken zich van de politie afkeren en dat moeten we niet hebben.” Volgens Bik is de korpsleiding er wel hard mee bezig om een verandering te weeg te brengen. Hij zegt hier wel gelijk bij dat dit niet binnen een jaar zal gebeuren en dat het probleem misschien wel nooit helemaal weggaat. Wat in ieder geval helpt is als de politie de hand in eigen boezem durft te steken en hun excuses zou maken wanneer agenten de fout in gaan. Dat zou het wantrouwen richting de politie in ieder geval voor een gedeelte kunnen wegnemen. Daarnaast zou een meer gevarieerd personeelsbestand hier zeker aan bijdragen. Het is goed om te horen dat de politie hier al jaren druk mee bezig is onder de noemer ‘de kracht van verschil’. Als het personeelsbestand van de politie een goede reflectie zou zijn van de Nederlandse samenleving, zou dit vooroordelen bij de politie kunnen wegnemen en er tevens voor zorgen dat etnische minderheden de politie niet zien als ‘de ander’, als het blanke gezag dat het op hen voorzien heeft.

Etnische profilering in Nederland